TBMM Genel Kurulu’nda yükseköğretime ilişkin düzenlemeler içeren kanun teklifinin ilk 13 maddesi kabul edildi.
Düzenlemeyle azami öğrenim süresini dolduran son sınıf öğrencilerine iki ek sınav veya ders tekrarı hakkı tanınırken, uygun görülen öğretim üyelerinin 75 yaşına kadar sözleşmeli çalışabilmesinin önü açıldı. Başkalarına tez, makale veya proje hazırlatanlar ile bu çalışmaları kullananlara yönelik ağır yaptırımlar da teklifte yer aldı.
Yükseköğretimde öğrencilerden akademisyenlere kadar geniş bir kesimi ilgilendiren yeni düzenlemeler TBMM Genel Kurulu’nda görüşüldü. Kabul edilen maddeler; öğrencilerin ek sınav hakları, akademisyenlerin çalışma süreleri, disiplin soruşturmaları, vakıf üniversiteleri ve akademik usulsüzlüklere yönelik yaptırımlar gibi birçok başlığı kapsıyor.
İlk 13 Madde Kabul Edildi
TBMM Genel Kurulu’nda, Yükseköğretim Kanunu ile bazı kanunlarda değişiklik yapılmasını öngören teklifin ilk 13 maddesi kabul edildi.
Kabul edilen maddelere göre Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin kurulda geçirdikleri süreler, tabi oldukları özel kanun hükümleri kapsamında mesleklerinde fiilen geçirilmiş sayılacak. Bu süreler; terfi, birinci sınıfa ayrılma ve birinci sınıf olma hesaplamalarında dikkate alınacak. Üyelerin yaş haddinde ise seçilmeden önce bulundukları kadronun yaş sınırı esas alınacak.
Akademisyenlere 75 Yaşına Kadar Çalışma İmkanı
Yaş haddini doldurmadan önce başvuran öğretim üyeleri, belirlenen bölüm ve programlarda görevlerine devam etmelerinde fayda görülmesi hâlinde sözleşmeli olarak çalışabilecek.
Yükseköğretim kurumunun görüşü ve Yükseköğretim Kurulunun kararıyla bu kişilere, 75 yaşını geçmemek ve emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar ikişer yıllık sözleşmeler yapılabilecek.
Sözleşmeli çalıştırılacak öğretim üyesi sayısını bölüm, program veya yükseköğretim kurumu bazında sınırlandırma yetkisi YÖK’e verilecek. Uygulamanın hizmet gerekleri ve akademik ölçütlere uygun biçimde yürütülmesi için gerekli esasları da YÖK belirleyecek.
Özlük Hakları Korunacak
Yaş haddinden sonra sözleşmeli öğretim üyesi olarak çalışmayı sürdüren akademisyenlerin, kadrolu görevleri sırasında sahip oldukları özlük hakları devam edecek. Kadrolu ve sözleşmeli öğretim üyeleri arasında fiilî çalışmaya bağlı ödemelerde uygulama birliği sağlanacak.
Yurt Dışında 5 Yıla Kadar Aylıklı İzin
Türk cumhuriyetleri ve akraba topluluklarındaki yükseköğretim kurumlarından resmî davet alan öğretim elemanlarına, üç yılı aşmamak ve özlük hakları korunmak şartıyla aylıklı izin verilebilecek.
İzin için üniversite yönetim kurulunun kararı ve Millî Eğitim Bakanlığının onayı gerekecek. Uluslararası anlaşmalarla kurulan üniversiteler ile YÖK’ün taraf olduğu protokoller kapsamında yurt dışında açılan programlarda bu süre beş yıla kadar uzatılabilecek.
Son Sınıf Öğrencilerine 2 Ek Sınav Hakkı
Azami öğrenim süresini tamamlayan son sınıf öğrencilerine, mezun olabilmeleri için başarısız oldukları veya hiç alamadıkları teorik ve uygulamalı derslerden iki ek sınav ya da ders tekrarı hakkı verilecek. İntörnlük eğitimi bu düzenlemenin dışında tutulacak.
Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencileri ise ek sınav hakkından yararlanamayacak.
Staj ve İntörnlük İçin Tamamlama Fırsatı
Teorik ve uygulamalı derslerini başarıyla tamamladığı hâlde uygulamalı eğitime veya intörnlüğe başlamayan, bu eğitimleri tamamlamayan ya da başarısız olan öğrencilere tamamlama imkânı sunulacak.
Uygulamalı eğitim ve intörnlük süreçlerine ilişkin usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu belirleyecek.
Disiplin Soruşturmaları Yeniden Düzenleniyor
Disiplin soruşturmalarının yürütülmesi ile ifade ve savunma haklarına ilişkin usul ve esaslar, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı dikkate alınarak yeniden düzenlenecek. Düzenlemeyle hukuki güvenlik, belirlilik ve hukuki dinlenilme hakkının güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Soruşturmacı tarafından gönderilecek ifadeye davet yazısında, ilgili kişi hakkındaki iddialar açıkça belirtilecek. İfade vermesi için kişiye yedi günden az olmamak üzere süre tanınacak. Bu süre içinde sözlü veya yazılı ifade verilmemesi hâlinde mevcut deliller üzerinden işlem yapılacak.
Savunmaya davet yazısında ise isnat edilen eylem, önerilen disiplin cezası ve savunma süresi açıkça bildirilecek. Savunmasını süresi içinde yapmayan kişinin bu hakkından vazgeçmiş sayılacağı belirtilecek. Ayrıca ilgili kişiye, savunmasını sunmadan önce soruşturma evrakını inceleyebileceği bildirilecek.
Tıpta Yan Dal Uzmanların Ek Ödeme Oranı Değişecek
Tıpta uzmanlık mevzuatına göre yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlilerinin ek ödeme tavan oranları, Sağlık Bakanlığında görev yapan emsallerine uygun hâle getirilecek.
Ortak araştırma merkezlerinde görevlendirilen öğretim elemanları da kendi üniversitelerindeki döner sermaye faaliyetlerine katkıları dikkate alınarak ek ödemeden yararlanmaya devam edecek.
Proje gelirleriyle alınan dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilecek ve ortak uygulama ve araştırma merkezi üniversitelerine tahsis edilebilecek. Projenin tamamlanmasının ardından bu taşınırların hangi kuruma devredileceğine merkez yönetim kurulu karar verecek.
Bilimsel Araştırma Projelerine Bütçe Desteği
Birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinin bir önceki yıl elde ettiği gayrisafi hasılatın yüzde 2,5’i dikkate alınarak üniversitelerin bilimsel araştırma projelerine bütçe desteği sağlanacak.
Bir sağlık tesisinin birden fazla üniversiteyle protokolünün bulunması hâlinde söz konusu oran, üniversitelerin tesiste görevlendirdiği öğretim elemanı sayısına göre paylaştırılacak. Uygulamanın ayrıntıları, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak YÖK tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.
Vakıf Üniversitelerine Yeni Yaptırımlar
Devlet veya vakıf ayrımı yapılmaksızın kanunla kurulan yükseköğretim kurumları, YÖK kararıyla eğitim ve öğretime başlayacak.
Eğitime başlayan fakülte, enstitü ve yüksekokullar sonradan ortaya çıkan nedenlerle Cumhurbaşkanı kararıyla; konservatuvar, meslek yüksekokulu, uygulama ve araştırma merkezi gibi birimler ise YÖK kararıyla kapatılabilecek.
Vakıf yükseköğretim kurumlarına uygulanacak idari yaptırımlar da açık biçimde belirlenecek. Fiil ve işlemlerin ağırlığına göre şu yaptırımlar uygulanabilecek:
- Uyarma veya düzeltme isteme
- Yeni akademik birim ve program açma taleplerini askıya alma
- Öğrenci kontenjanını kısıtlama
- Öğrenci alımını durdurma
- Faaliyet iznini geçici olarak durdurma
- Faaliyet iznini kaldırma
Faaliyet izninin geçici olarak durdurulmasına neden olan sorunların kurucu vakıf tarafından üç yıl içinde giderilememesi ve bu durumun süreklilik kazanması hâlinde üniversitenin faaliyet izni kaldırılacak.
Mali Yapısı Bozulan Üniversite Devredilecek
Vakıf yükseköğretim kurumu veya kurucu vakfın mali yapısının eğitim faaliyetlerini sürdüremeyecek ölçüde bozulması ve bu durumun kalıcı hâle gelmesi durumunda kurumun faaliyet izni kaldırılacak.
Üniversite, garantör üniversiteye veya YÖK’ün uygun bulacağı aynı ildeki bir devlet üniversitesine devredilecek. Öğrencilerin eğitim giderleri, devralınan öğrenci ücretleri ve teminat hesabından karşılanacak; bunun için ayrıca kamu kaynağı kullanılmayacak.
Yükseköğretim Kurumları Ortak Ofis Kurabilecek
Üniversite yönetim kurulları, masrafları Teknoloji Transfer Ofisi sermayesinden karşılanmak şartıyla hizmet buluşlarının hak sahipliğinin TTO’ya devredilmesine karar verebilecek.
TTO, tescil edilen haklardan elde edilen gelirin üçte birini ilgili üniversitenin döner sermayesine aktaracak. Gelirin üçte birinden az olmayan kısmı buluşu gerçekleştiren kişiye ödenecek, kalan tutar ise TTO’ya bırakılacak.
Birden fazla yükseköğretim kurumu ortak bir ofis kurabilecek. Faaliyetlere katkı sunabilecek diğer tüzel kişiler de sermaye koymaları şartıyla bu ofislere ortak olabilecek. Ofisler, üretilen bilgi ve buluşların ticarileştirilmesi için yatırım yapabilecek, kamu veya özel sektör şirketleriyle ortaklık kurabilecek.
Devlet Üniversite Yurt Dışında Yerleşke Açabilecek
Türkiye’deki devlet yükseköğretim kurumları, Cumhurbaşkanı kararıyla yurt dışında yerleşke, akademik birim, program ve ihtiyaç duyulan diğer tesisleri kurabilecek.
Bu birimlerde çalışacak akademik ve idari personel, Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarından görevlendirilebilecek veya ilgili ülkeden sözleşmeli ya da saat başı ücret karşılığında istihdam edilebilecek.
Personelin nitelikleri, ücretleri, seçimi, görev süresi ve çalışma esasları Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenecek. Yurt dışındaki faaliyetlerden elde edilen gelirler ile yapılacak harcamaların usul ve esasları ise Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının uygun görüşü alınarak ilgili üniversite tarafından düzenlenecek.
Başkasına Tez Yazdıranın Unvanı Geri Alınacak
Kişisel emeği ve akademik birikimi dışında, ücretli veya ücretsiz olarak kısmen ya da tamamen başkasına hazırlattığı tez, makale, kitap veya projeyle diploma derecesi ya da akademik unvan elde eden kişiler üniversite öğretim mesleğinden çıkarılacak. Bu yolla kazanılan akademik derece ve unvanlar geri alınacak.
Anket uygulaması ve veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar bu hükmün dışında tutulacak.
Bu çalışmaları başkaları adına hazırlayan, üreten veya bunlara aracılık edenlere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Fiilin meslek edinilmiş olması hâlinde ceza 10 bin günden az, 20 bin günden fazla olamayacak.
Bu yayın ve çalışmaları kullanarak diploma derecesi veya akademik unvan elde edenlere de 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanacak. Suçun tüzel kişi yararına işlenmesi hâlinde Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri devreye girecek.
Mevzuata Aykırı Üniversite Açana Hapis Cezası
Yurt dışındaki bir eğitim kurumu adına hareket ederek mevzuata aykırı şekilde Türkiye’de ön lisans, lisans veya lisansüstü program açan ya da yürüten kişiler, 2 yıldan 4 yıla kadar hapis ve 100 günden 1000 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılacak.
Mevzuata aykırı biçimde Türkiye’de yükseköğretim kurumu açan veya işletenlere de aynı cezalar uygulanacak. Yasaklanan kurum ve faaliyetlerin tanıtımını yapanlara ise 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 50 günden 500 güne kadar adli para cezası verilecek.
Türk veya yabancı yükseköğretim kurumlarına ait diploma, mezuniyet belgesi ya da sertifikayı sahte olarak düzenleyen ve düzenletenler, Türk Ceza Kanunu’nun resmî belgede sahtecilik hükümleri kapsamında cezalandırılacak.
Hastanesini Tamamlayamayana 30 Ay Ek Süre
Tıp fakültesi bulunan ancak kendisine ait hastanesi olmayan vakıf yükseköğretim kurumlarına, gerekli şartları tamamlamaları için 30 ay ek süre verilecek.
İmar iptali veya yargı süreci gibi zorunlu nedenlerle hastane inşaatına başlayamayan, başladığı inşaatı bitiremeyen ya da uygun bir hastanenin mülkiyet, irtifak, işletme hakkı veya ruhsat devri işlemlerini tamamlayamayan kurumlar bu süreden yararlanabilecek.
Süre sonunda gerekli şartları yerine getiremeyen tıp fakültelerinin öğrencileri, YÖK tarafından garantör üniversiteye veya belirlenecek bir devlet üniversitesine aktarılacak.
Tekliften Bir Madde Çıkarıldı
Genel Kuruldaki görüşmeler sırasında AK Parti’nin kabul edilen önergesiyle, yükseköğretim kurumları ile Sağlık Bakanlığına bağlı araştırma ve uygulama hastanelerinde yabancı uyruklu kontenjanında uzmanlık eğitimi alanlara döner sermaye gelirinden pay verilmemesine ilişkin madde tekliften çıkarıldı.
Teklifin ilk 13 maddesinin kabul edilmesi ve ikinci bölümün tümü üzerindeki görüşmelerin tamamlanmasının ardından TBMM Başkanvekili Celal Adan birleşime ara verdi. Aranın ardından komisyonun yerini almaması üzerine birleşim, bugün saat 14.00’te yeniden toplanmak üzere kapatıldı.
