Karabük’ün Bulak köyü; tarihi konakları, hamamı, camileri ve Safranbolu mimarisine katkı sunan yapı ustalarının yanı sıra Bulak Mencilis Mağarası’yla da kültür ve doğa mirasını bir arada barındırıyor.
Karabük merkez ilçesine bağlı Bulak köyü, bölgenin kültürel mirasını yansıtan yerleşimler arasında bulunuyor. Geleneksel evleri ve Osmanlı döneminden kalan yapılarıyla tanınan köyün tarihinde, ahşap işçiliği ve yapı ustalığı önemli bir yer tutuyor.
Arşiv belgelerine dayanan araştırmalarda “dülger ve marangoz köyü” kimliğiyle ele alınan Bulak, Safranbolu’nun mimari geçmişini anlamak açısından da önem taşıyor. Ahşap yapı işlerinde çalışan Bulaklı ustalar, köyün adının bölgenin yapı kültürüyle birlikte anılmasını sağlıyor.
GEÇMİŞİN İZLERİ ROMA DÖNEMİNE UZANIYOR
Bulak köyünün kesin kuruluş tarihi konusunda doğrulanmış bir yıl bulunmamakla birlikte, köy çevresinin eski yerleşim izleri taşıdığı biliniyor. Karabük Turizm ve Tanıtım Portalı’nda Bulak, Roma dönemine ait kalıntıların bulunduğu köyler arasında gösteriliyor.
Bu kayıt, köy çevresindeki tarihi izlerin Osmanlı öncesine uzandığına işaret ediyor. Ancak mevcut bilgiler, bugünkü köy yerleşiminin Roma döneminden itibaren kesintisiz sürdüğünü kesin olarak ortaya koymuyor.
KONAK, HAMAM VE CAMİYLE YAŞAYAN TARİH
Bulak Ayan Konağı, tarihi Bulak Hamamı ve Ulu Cami, köyün mimari mirasında öne çıkan yapılar arasında yer alıyor. Hamamın bulunduğu meydan, eski dükkanlar ve camiyle birlikte köyün tarihî yaşam alanını oluşturuyor.
Ulu Cami’nin iç mekanını örten ahşap asma çatı sistemi de Bulaklı ustaların yapı becerisini yansıtan özelliklerden biri olarak anlatılıyor. Köyün mimari değeri, bu yapıların birlikte oluşturduğu yerleşim dokusunda da görülüyor.
BULAK MENCİLİS MAĞARASI’NDA YER ALTI GÜZELLİĞİ
Bulak’ın doğal mirasında ise köy sınırları içerisinde, Safranbolu merkezine yaklaşık 8 kilometre uzaklıkta bulunan Bulak Mencilis Mağarası öne çıkıyor. Mağara; sarkıtları, dikitleri, travertenleri, göletleri ve yer altı su sistemiyle dikkat çekiyor.
Kültür ve Turizm Bakanlığının tanıtım bilgilerine göre mağaranın giriş bölümündeki yaklaşık 400 metrelik kesimi, aydınlatma ve yürüyüş parkuruyla turizme açılmış durumda. Girişin ardından dar bir geçitten ana galeriye ulaşan ziyaretçiler, mağaranın doğal oluşumlarını yakından görebiliyor.
DERİNLİKLERİNDE ŞELALELER BULUNUYOR
Mağaranın turistik parkurun ötesindeki bölümlerinde de dikkat çekici oluşumlar bulunuyor. Safranbolu Turizm Danışma Bürosunun aktardığı bilgilere göre yer altı suyu, bazı noktalarda 10–15 metre yükseklikten düşerek şelaleler oluşturuyor. Ardından yer altında kaybolan su, kaynak ağzında yeniden yüzeye çıkıyor.
Bu özellikleriyle Mencilis Mağarası, Bulak’ın tarihi yapılarının yanında bölgenin doğal zenginliğini de ortaya koyuyor.
1878 TARİHLİ VAKIF KAYDI SOSYAL HAYATA IŞIK TUTUYOR
Bulak’ın Osmanlı dönemindeki sosyal yaşamına ilişkin bilgiler arasında vakıf kayıtları da bulunuyor. Abdülkadir Atar’ın Osmanlı Döneminde Safranbolu Para Vakıfları başlıklı araştırmasına göre, köyde Hicri 1295, Miladi 1878 yılında Hacı Emin Ağa Vakfı kuruldu.
Hacı Emin Ağa bin Hacı Emin tarafından 2 bin kuruş sermayeyle kurulan para vakfının yıllık 300 kuruşluk geliri, köydeki bir caminin hatibine tahsis edildi. Araştırmada bu cami, Akyol Mahallesi Camisi ile ilişkilendiriliyor. Vakıf kaydı, dönemin din hizmetlerinin finansmanına ilişkin somut bilgiler sunuyor.
TARİHİ VE DOĞAL MİRAS KORUMA ALTINDA
Bulak köyünün tarihi yapılarını ve yerleşim karakterini korumaya yönelik uygulamalar, Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu belgelerinde de yer alıyor. Kurul gündemlerinde, köyün kentsel sit alanı ve koruma amaçlı imar planı sınırları içindeki taşınmazlara ilişkin değerlendirmeler bulunuyor.
Mencilis Mağarası da “Tabiat Varlığı–B Grubu Mağara” olarak kayıtlı bulunuyor. Tarihi evleri, ustalık geleneği ve yer altı güzellikleriyle Bulak, Karabük’ün kültür ve doğa mirasını aynı coğrafyada buluşturuyor.
